Masz talent do pisania i interesują Cię problemy naszej lokalnej społeczności? Chciałbyś/ałabyś przedstawić innym swoje przemyślenia i poglądy lub też zrobić relację z ważnego wydarzenia? Napisz do nas na kontakt@naszepiaseczno.pl i zacznij współtworzyć z nami jako dziennikarz obywatelski.

LOW FOD MAP – dieta dla zdrowych jelit

Utworzone: środa, 29 stycznia 2020 Źródło: Anna Mazgaj AM DIETETYKA

Na Zespół Jelita Nadwrażliwego cierpi kilkanaście procent osób dorosłych, a problem częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Z roku na rok mamy coraz większą wiedzę na jego temat, chociaż wiele kwestii związanych z czynnością jelit pozostaje nadal bez odpowiedzi. Obecnie złotym standardem stosowanym w leczeniu ZJN jest dieta low FODMAP. Z tego artykułu dowiesz się, jakie objawy powinny Cię zaniepokoić, a także na czym polega ten model żywienia.

ZACZNIJMY OD POCZĄTKU…

Zespół Jelita Nadwrażliwego, inaczej Zespół Jelita Drażliwego  (z ang. IBS - Irritable Bowel Syndrome)  jest przewlekłym i nawracającym zaburzeniem czynnościowej pracy jelit. Objawy, w zależności od natężenia problemu, mogą być bardzo różne i o różnym stopniu nasilenia. IBS wiąże się z bólami brzucha oraz zmiennością wypróżnień - zarówno w odniesieniu do konsystencji, jak i częstości oddawania stolca. Choroba związana jest najczęściej ze skurczowymi bólami brzucha, które charakterystycznie nasilają się po posiłkach. Chorującym na IBS mogą towarzyszyć biegunki lub zaparcia, a także mogą występować one naprzemiennie. W przebiegu choroby często pojawiają się dokuczliwe wzdęcia, gazy, nudności, zgaga, częste odbijanie, a także pogorszenie nastroju i permanentne uczucie zmęczenia.  Wszystkie te dolegliwości powodują, że chorzy na zespół jelita drażliwego często unikają jedzenia poza domem, wstydzą się swoich dolegliwości, co z kolei przekłada się na stres. A ten niestety nasila objawy choroby.

Diagnozę stawia tylko i wyłącznie lekarz - gastroenterolog. Po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu oraz pełnej diagnostyki może stwierdzić czy faktycznie problemy związane są z tą jednostką chorobową. Objawy IBS nie są charakterystyczne tylko i wyłącznie dla tej choroby, dlatego konieczne jest wykluczenie innych - np. choroby zapalnej jelit, celiakii, alergii pokarmowych itp.

Przyczyn IBS może być wiele. Nie są one jeszcze jednoznacznie określone. Mogą być to zaburzenia mikroflory jelit - dysbioza jelitowa lub tzw. SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego). Do takich zaburzeń mogą doprowadzić częste używanie antybiotyków, długotrwałe stosowanie niewłaściwej diety, nadużywanie leków o charakterze przeczyszczającym czy np. narażenie na silny stres. IBS diagnozowane jest także często u osób borykających się z problemami emocjonalnymi - np. nerwicą lękową czy depresją. Nie wiadomo jednak czy jest to skutek czy przyczyna choroby.

DIETA LOW FODMAP

Model żywieniowy low FODMAP został opracowany przez australijski Monash University. Polega on na wykluczeniu fermentujących mono-, di- i oligosacharydów oraz polioli. Poniżej wyjaśnię krok po kroku co to znaczy.

Dobrze skomponowana dieta, oprócz dostarczenia odpowiedniej ilości energii, makro- i mikroskładników, powinna być bogata w rozpuszczalną frakcję błonnika pokarmowego, a jej założenia pokrywać się maksymalnie z założeniami diety śródziemnomorskiej.

Należy pamiętać, że wyżej wymienione sacharydy oraz poliole są ważnymi dla naszego organizmu prebiotykami. Oznacza to, że stanowią doskonałą pożywkę dla dobrych bakterii jelitowych. Dlatego diety low FODMAP nie należy stosować zbyt długo. Celem jej stosowania powinno być załagodzenie i wyciszenie niekorzystnych objawów ze strony układu pokarmowego, a następnie stopniowy powrót do tradycyjnego modelu żywieniowego.

FODMAP - to grupa węglowodanów, które nie ulegają całkowitemu trawieniu i wchłanianiu w naszych jelitach. Należą do nich fruktoza, laktoza, oligosacharydy oraz poliole, czyli tzw. alkohole cukrowe.

Fruktozę znajdziemy w niektórych owocach świeżych i suszonych, sokach owocowych, miodzie, syropie z agawy, ketchupie, syropie glukozowym oraz glukozowo-fruktozowym.

Laktoza to tzw. cukier mleczny. Znajdziemy ją w mleku oraz produktach mlecznych. Należy tutaj zwrócić uwagę, że w zależności od przeprowadzonego procesu technologicznego niektóre produkty mleczne zawierają minimalną ilość laktozy (np. masło, parmezan).

Oligosacharydy przede wszystkim znajdziemy w zbożach, czosnku, cebuli, nasionach roślin strączkowych, warzywach kapustnych, niektórych orzechach i warzywach, kakao.

Poliole, czyli tzw. alkohole cukrowe znajdziemy przede wszystkim w produktach zastępujących cukier w naszej diecie - np. ksylitolu czy erytrolu.

TRZY ETAPY

Stosowanie diety low FODMAP można podzielić na 3 etapy.

Ścisłą dietę, polegającą na całkowitej eliminacji produktów zawierających fermentujące sacharydy i poliole, zaleca się stosować zwykle od 2 do 6 tygodni. Pomocne może być prowadzenie dzienniczka, w którym notujemy dokładnie co zjedliśmy i jakie towarzyszą nam objawy. Ten etap diety powinien spowodować całkowite cofnięcie dolegliwości. Jeśli tak się nie dzieje, koniecznie należy udać się do lekarza w celu weryfikacji jednostki chorobowej.

Po ustąpieniu objawów IBS można przejść do drugiego etapu. Wymaga on dużej uważności, a prowadzenie dzienniczka w tym etapie wydaje się wręcz niezbędne. Etap ten polega na stopniowym wprowadzaniu pojedynczych (to bardzo ważne!) produktów zawierających fermentujące sacharydy lub poliole. Robimy to w celu indywidualizacji zaleceń. Może bowiem okazać się, że bez problemu możemy korzystać ze śliwek, ale już zjedzenie cebuli powoduje nawrót dolegliwości.

We wprowadzeniu produktów w drugim etapie może pomóc Ci aplikacja LOW FODMAP A to Z. Opisuje ona dokładnie zawartość poszczególnych sacharydów i polioli w produktach spożywczych. Produkty należy wprowadzać po kolei z 3-4-dniowym odstępem. Ważne, aby produkty testować także względem ilości - od jak najmniejszej. Do produktów gorzej tolerowanych warto wrócić po pewnym czasie - tolerancja poszczególnych składników może się zmieniać.

Trzeci etap możemy nazwać dietą szytą na miarę. Kiedy wiesz już jakie produkty tolerujesz możesz znacząco urozmaicić swój jadłospis bez nawrotu dolegliwości jelitowych. Cały czas oczywiście warto obserwować swój organizm, zwłaszcza w sytuacji wprowadzania po raz pierwszy nowego produktu.

PRODUKTY WSKAZANE I PRZECIWSKAZANE W DIECIE LOW FOD MAP

 

TAK

NIE

ZBOŻA

produkty gryczane, kukurydziane, jaglane, owsiane, bezglutenowe, komosa ryżowa, tapioka, ryż, skrobia ziemniaczana, produkty surowe (np. płatki owsiane) dozwolone w niewielkiej ilości, w niewielkiej ilości dozwolony jest też chleb orkiszowy oraz jasny pszenny na zakwasie

produkty pszenne (poza chlebem pszennym na zakwasie w niewielkich ilościach), żytnie, jęczmienne, amarantus, orkisz (w większej ilości)

WARZYWA

ziemniaki, fasolka szparagowa, kiełki (poza kiełkami strączków), papryka, kapusta (poza włoską), brokuły (wyłącznie różyczki, bez głąbów), seler korzeniowy, seler naciowy (mała porcja), cykoria, marchewka, pasternak, sałata, rukola, jarmuż, botwinka, zielone liście pora, zielona część cebuli dymki, szczypiorek, rzodkiew, rzodkiewka, szpinak, dynia makaronowa, cukinia, kabaczek, patison, pomidor, ogórek, rzepa, koper włoski, bakłażan, ogórek, oliwki, papryka ostra

cebula, szalotka, czosnek, groszek (także cukrowy), por (białe części), kapusta włoska, brukselka (w większych ilościach), karczochy całe, topinambur, batat, burak ćwikłowy, maniok, kalafior, słodka kukurydza (w większych ilościach), szparagi, większość grzybów (boczniaki, grzyby mun i marynowane pieczarki zazwyczaj są tolerowane)

OWOCE

owoce jagodowe (jagody, maliny, truskawki), melon (miodowy i kantalupa), mandarynka, pomarańcza, winogrona, kiwi, cytryna, limonka, marakuja, ananas, rabarbar, banan (najlepiej niedojrzały)

jabłko, gruszka, mango, grejpfrut, jeżyny, kaki, morela, brzoskwinia, nektarynka, czereśnie, wiśnie, śliwka, granat (dozwolone niewielkie ilości), arbuz, figi, daktyle, awokado (dozwolone małe ilości)

NABIAŁ

sery żółte, parmezan, grana padano, brie, camembert, feta, mozzarella; jogurt i kefir bez laktozy, mleko bez laktozy, twaróg bez laktozy, serek wiejski bez laktozy; napoje roślinne (ryżowe, migdałowe, kokosowe), mleczko kokosowe, jogurt kokosowy)

mleko (kozie, krowie, owcze), ser halloumi, maślanka, jogurt, kefir, serki kanapkowe, śmietana, desery mleczne, lody, mleko sojowe

MIĘSO, RYBY, JAJA

wszystkie naturalne produkty są dobrze tolerowane

 

produkty doprawione niedozwolonymi przyprawami

STRĄCZKI

Tofu, tempeh, ciecierzyca z puszki (niewielkie ilości), soczewica z puszki (niewielkie ilości)

wszystkie nasiona roślin strączkowych poza soczewicą i ciecierzycą z puszki powinny być wyeliminowane

ORZECHY, NASIONA, PESTKI, OLEJE

wszystkie oleje, oliwa z oliwek, orzechy włoskie, pekan, brazylijskie, ziemne, pini, makadamia, słonecznik, pestki dyni, nasiona, sezam, nasiona chia, siemię lniane, mak, orzechy laskowe oraz migdały dozwolone są w niewielkich ilościach

pistacje i nerkowce

 

ZIOŁA I PRZYPRAWY

dozwolone wszystkie poza tymi, które zawierają czosnek i cebulę

czosnek w proszku, cebula w proszku, ketchup, sos tzatziki, gotowe pesto

SŁODZIKI

syrop klonowy, stewia

syrop z agawy, miód pszczeli i sztuczny, ksylitol, sorbitol, erytrol

Warto pamiętać, że dieta low FODMAP to model żywienia przeznaczony dla osób ze zdiagnozowanym IBS. Nie traktujmy go jako kolejną modną dietę, którą można na sobie przetestować. U osób zdrowych wykluczenie tak wielu produktów z diety mija się z celem lub wręcz może przynieść niekorzyści dla zdrowia, np. w postaci zaburzeń składu mikroflory jelitowej.

Dieta zawsze powinna być szyta na miarę. Jeżeli potrzebujesz wsparcia w tym temacie zapraszam na konsultację do gabinetu AM lub do współpracy on-line (anna.mazgaj@amdietetyka.pl).

Anna Mazgaj
dietetyk kliniczny

AM DIETETYKA
ul. Kniaziewicza 45 lok.6, Piaseczno
tel. 793 039 036

Komentarze

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
Dodaj komentarz

Naszepiaseczno - lokalna społeczność

Najczęściej czytane

Poszukujemy 15- letniej Marzeny Słowik

Poszukujemy 15- letniej Marzeny Słowik

Policjanci poszukują 15- letniej Marzeny Słowik. Dziewczyna 13 czerwca br.,...

Odkryj vintage w antykwariacie i przekaż rower dzieciakom – dwie sąsiedzkie akcje w Piasecznie

Odkryj vintage w antykwariacie i przekaż rower dzieciakom – dwie sąsiedzkie akcje w Piasecznie

W najbliższe dni Centrum Handlowe Auchan Piaseczno przygotowało dwie akcje...

Po Urzeczu – nostalgiczna wycieczka zabytkowym autobusem

Po Urzeczu – nostalgiczna wycieczka zabytkowym autobusem

W niedzielę 21 czerwca rozpoczyna się cykl sześciu wycieczek zabytkowym...

Koncert Iwony Manisty - Kutryś w Bistro La Casa w Piasecznie

Koncert Iwony Manisty - Kutryś w Bistro La Casa w Piasecznie

W najbliższy piątek 19 czerwca 2020 r. w piaseczyńskim Bistro La Casa...

Bieg Piaseczyńska Piątka – limity uczestników

Bieg Piaseczyńska Piątka – limity uczestników

Piaseczyńska Piątka to bieg na 5 000 m, w tym roku organizowany tylko i...

JAK RADZIMY SOBIE Z KORONAWIRUSEM?

JAK RADZIMY SOBIE Z KORONAWIRUSEM?

W Warszawie i aglomeracji warszawskiej do tej pory odnotowano ponad 1800...

Dziennikarstwo obywatelskie

Wycieczki w przyszłym roku

Wycieczki w przyszłym roku

Gmina Konstancin-Jeziorna podpisała umowę na organizację cyklu bezpłatnych...

Podaruj laptop potrzebującym dzieciom w ramach akcji #dobrysąsiad

Podaruj laptop potrzebującym dzieciom w ramach akcji #dobrysąsiad

Rusza nowa lokalna akcja w Centrum Handlowym Auchan Piaseczno. Tym razem...

Pierwsza łąka Lirene już zasiana!

Pierwsza łąka Lirene już zasiana!

Marka Lirene, chcąc przyczyniać się do pozytywnych zmian ekologicznych, od...

Młodzieżowe Pogotowie Emocjonalne dla uczniów szkół powiatu piaseczyńskiego

Młodzieżowe Pogotowie Emocjonalne dla uczniów szkół powiatu piaseczyńskiego

Czas „kwarantanny szkolnej” nie oznacza jedynie borykania ...

Niedostępne obiekty Nadleśnictwa Chojnów

Niedostępne obiekty Nadleśnictwa Chojnów

Nadleśnictwo Chojnów wstrzymuje do odwołania, dostępność do urządzeń i...